معنی سلام کردن
أُوْلئِکَ یُجْزَوْنَ الْغُرْفَةَ بِما صَبَرُوا وَ یُلَقَّوْنَ فیها تَحِیَّةً وَ سَلامًا. (فرقان: 75)
اینان همان کسانی هستند که به خاطر صبری که داشته اند، غرفه های بهشت را پاداش یابند و در آنجا به درود و سلامشان بنوازند».
همچنین در سوره ابراهیم خداوند به این نکته اشاره کرده آنجا که خداوند می فرماید:
تحیت اهل بهشت، سلام است:
دَعْواهُمْ فیها سُبْحانَکَ أَللّهُمَّ وَ تَحِیَّتُهُمْ فیها سَلامٌ وَ آخِرُ دَعْواهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعالَمینَ. (یونس: 10)
وَ أُدْخِلَ الَّذینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ جَنّاتٍ تَجْری مِنْ تَحْتِهَا اْلأَنْهارُ خالِدینَ فیها بِإِذْنِ رَبِّهِمْ تَحِیَّتُهُمْ فیها سَلامٌ. (ابراهیم: 23)
نیز با توجه به آیه 25 سوره ذاریات در می یابیم که در اقوام پیش از اسلام هم سلام، به معنای تحیت به کار می رفت:
إِذْ دَخَلُوا عَلَیْهِ فَقالُوا سَلامًا قالَ إِنّا مِنْکُمْ وَجِلُونَ. (الذاریات: 25)
چون بر او (ابراهیم) در آمدند، پس سلام گفتند، گفت: سلام، مردی ناشناسید.
پیام متن:
1. سلام، یکی از نام های خداوند و به معنای سلامت از عیب و درامان بودن از فناست.
2. سلام، نشانه محبت و احترام قلبی به طرف مقابل است.
سلام و تحیت در ادیان گذشته
سلام و تحیت منحصر به اسلام نیست، بلکه مصداق های مختلف آن میان قوم ها و ملت های پیش از اسلام نیز سابقه دارد. در برخی آیه های قرآن کریم تعبیرهایی دیده می شود که نشان دهنده وجود این سنت در ملت های پیشین است، از جمله :
وَ لَقَدْ جائَتْ رُسُلَنا ابراهیم بِالْبُشری قالُوا سَلاما. (هود: 69)
و به تحقیق فرستادگان ما به همراه بشارت، نزد ابراهیم آمدند و گفتند: سلام.
وَ سَلامٌ عَلَیْهِ یَوْمَ وُلِدَ وَ یَوْمَ یَمُوتُ وَ یَوْمَ یُبْعَثُ حَیًّا. (مریم: 15)
«و سلام بر او روزی که زاده شد و روزی که می میرد و روزی که برانگیخته می شود زنده.»
این دو آیه نشان دهنده آن است که در زمان حضرت ابراهیم و حضرت عیسی علیه السلام نیز تحیت و سلام وجود داشته است. در زمان عرب جاهلی نیز نوعی از تحیت رواج داشته است که حکایت ذیل بیان گر آن است:
«روزی یکی از اعراب جاهلی برای شنیدن آیات قرآن کریم به حضور پیامبر اکرم رسید و در ابتدای سخن برای تحیت چنین گفت: «اَنْعَمَ صَباحا» حضرت در جواب فرمود: «خدای من تحیتی بهتر از این فرستاده و آن این است که بگوییم: «سلام علیکم».
همچنین در تاریخ ؛ آداب و رسوم گوناگونی از ملت های پیشین نقل شده است که شرع مقدس اسلام آنهایی را که پسندیده و نیکو بود، تأیید کرده و در پاره ای از موارد نیز تغییر و اصلاحاتی در آنها داده و کاستی های احتمالی آن را جبران کرده است.
از میان تحیت هایی که اقوام مختلف دارند، «سلام» یا همان تحیت اسلامی، ارزش و زیبایی خاصی دارد؛ زیرا به منظور خوش آمدگویی و نشانه صفا و دوستی و نیز درخواست سلامت از خداوند متعال برای طرف مقابل است. درود بهشتیان نیز سلام است و فرشتگان رحمت با سلام به استقبال نیکان و پاکان می شتابند.در داستان به آتش افکنده شدن حضرت ابراهیم علیه السلام نیز آمده است که فرشتگان هنگام ورودشان برای نجات ابراهیم نبی علیه السلام از آتش بر وی سلام کردند و آن حضرت نیز با سلام، پاسخشان را داد.
پیامبر نیز تحیت اهل جاهلیت را که «اَنْعَمَ صَباحا وَ اَنْعَمَ مَساء» بود، به دستور خداوند تبدیل به سلام کرد و به اصحاب خود فرمود: «خداوند تحیت شما را به چیزی بهتر تبدیل کرد؛ زیرا تحیت اهل بهشت نیز السلام علیکم است».
خداوند به حضرت آدم علیه السلام نیز فرمان می دهد که بر فرشتگان تحیت بفرستد. آدم به ایشان گفت: «السلام علیکم و رحمة الله و برکاته.» سپس به وی فرمود: «این تحیت تو و فرزندانت تا پایان دنیاست».
در روایت دیگری نیز می فرماید: «سلام تحیت امت، انبیا، بلکه تمام موجودات است.» امام صادق علیه السلام نیز دراین باره می فرماید: «السلام تَحِیَّةٌ لِمِلَّتِنا؛ سلام، تحیت امت ماست.» همچنین آمده است که درخت، صخره و دیوار، هنگام عبور پیامبر بر ایشان سلام می کردند و تحیتشان «السلام علیک یا رسول الله» بود.
پیام متن:
1. وجود سنت سلام در ملل گذشته.
2. سلام تحیت امت، انبیا و همه موجودات است.
سلام در قرآن و سنت
«سلام، نامی از نام های خداوند است که آن را در زمین نهاده است. پس سلام را در میان خودتان بگسترانید.» این سخن رسول خدا صلی الله علیه و آله به آیه 22 سوره حشر اشاره دارد که در این آیه، سلام، یکی از نام های خداوند معرفی شده است. واژه سلام بیش از چهل بار در قرآن کریم آمده است. گاهی خداوند خود، بر بندگان برگزیده اش؛ یعنی انبیا علیهم السلام سلام می فرستد. آنجا که می فرماید: «وَ سَلامٌ عَلَی الْمُرْسَلینَ». (صافات: 181)
«قیلَ یا نُوحُ اهْبِطْ بِسَلامٍ مِنّا وَ بَرَکاتٍ عَلَیْکَ؛ به نوح خطاب شد که از کشتی فرود آی که سلام و برکات ما بر تو باد.» (هود: 48) و نیز «سلامٌ علی موسی و هارون». (صافات: 83)
فرشتگان نیز بهشتیان را با سلام و تحیت داخل بهشت می کنند. «ادْخُلُوها بِسَلامٍ ذلِکَ یَوْمُ الْخُلُودِ؛ با سلام به بهشت داخل شوید، امروز روز جاودانه شدن [شما] در بهشت است.» (ق: 34)
و یا «إِنَّ الْمُتَّقینَ فی جَنّاتٍ وَ عُیُونٍ ادْخُلُوها بِسَلامٍ آمِنینَ.
«به درستی که پرهیزکاران در بهشت و چشمه ساران هستند، داخل بهشت بشوید به همراه سلامتی و امنیت. (حجر: 45 و 46)
و نیز تحیت اهل بهشت سلام است و شکر الهی. همان گونه که در قرآن می خوانیم: «دَعْواهُمْ فیها سُبْحانَکَ أَللّهُمَّ وَ تَحِیَّتُهُمْ فیها سَلامٌ وَ آخِرُ دَعْواهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعالَمینَ.
سخن آنها این است پروردگارا تو منزهی و تحیت آنها در بهشت، سلام است و آخرین سخنشان حمد پروردگار جهان است». (یونس: 10)
همچنین یکی از نام های بهشت دارالسلام است: «وَ اللّهُ یَدْعُوا إِلی دارِ السَّلامِ؛ خداوند شما را به سوی دارالسلام فرامی خواند». (یونس: 25)
افزون بر آیه های فراوانی که درباره تحیت و سلام وجود دارد، احادیث زیادی نیز از رسول خدا صلی الله علیه و آله و امامان معصوم علیهم السلام ذکر شده است.
رسول اکرم صلی الله علیه و آله می فرماید:
یا اَنَس سَلِّمْ عَلی مَنْ لَقِیْتَ یَزیدُ اللّهُ فی حَسَناتِکَ وَ سَلِّم فی بَیْتِکَ یَزیدُ اللّهُ فی بَرَکَتِکَ.
ای انس، سلام کن بر هر کسی که ملاقات می کنی تا خدا بر حسنات تو بیفزاید و سلام کن در خانه ات تا خداوند برکات تو را اضافه فرماید.
از امام صادق علیه السلام نیز روایت شده است: «اَوْلَی النّاسِ بِاللّهِ وَ رَسُولِهِ مَنْ بَدَأَ بالسَّلامِ؛ نزدیک ترین و مقرب ترین مردم به خدا و رسولش کسی است که ابتدا سلام کند».
در روایتی دیگر چنین می خوانیم:
مَنْ لَقِیَ عَشْرَةً مِنَ الْمُسْلمینَ فَسَلَّمَ عَلَیْهِمْ، کَتَبَ اللّهُ لَهُ عِتْقَ رَقَبَةٍ؛
هر کس ده نفر از مسلمانان را ملاقات کند و بر آنها سلام کند، خداوند ثواب آزاد کردن بنده ای را به او عطا می کند.
پیام متن:
1. سلام خداوند بر بندگان برگزیده اش.
2. سلام فرشتگان به اهل بهشت.
3. اشاره به اجر و پاداش سلام کردن.
باتشکراز : فرهادسلیمی